บทที่ 10
ภิกษุทั้ง 4 ท่านได้จาริกไปตามแดนต่าง ๆ ในระหว่างทางมีอุบาสกผู้หนึ่ง ชื่อ “ลี้ซ่งฮุ้น” มาถามปัญหาธรรมว่า ความหมายของคำว่า “พระโพธิสัตว์” นั้นมีอย่างไร?
ท่านภิกษุดอกบัวพ้นน้ำ ตอบว่า “พระโพธิสัตว์” นั้นพอสรุปสั้น ๆ ง่าย ๆ ก่อนมี 2 ประเภท คือ “อริยโพธิสัตว์” กับ “ปุถุชนโพธิสัตว์”
ประเภทแรก อริยโพธิสัตว์ เป็นบุคคลที่มี กาย วาจา ใจ และศีลวินัยบริสุทธิ์ เป็นพระอริยเจ้า เป็นเนื้อนาบุญของมนุษย์ และเทวดาทั้งหลายโดยแท้จริง ท่านมี “มหาปณิธาน 4 ข้อ” เป็นอุดมคติทางใจสูงมาก คือ:–
1. สรรพสัตว์ทั้งหลาย อันไม่มีประมาณและจำกัด เราจะต้องช่วยแนะแนวชี้ทางให้เขาได้สติพ้นทุกข์กายใจ และจะต้องช่วยเขาปลดเปลื้องให้ข้ามถึงฝั่งนิพพานเป็นเป้าหมายอีกด้วย
2. กิเลสทั้งหลายอันไม่มีประมาณและจำกัด เราจะต้องละทิ้ง และพยายามทำลายให้หมดไปโดยเร็ว และยังปรารถนาที่จะให้สรรพสัตว์ทำลายกิเลสเหล่านั้นอีกด้วย
3. พระธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์อันลึกซึ้งกว้างขวางไพศาลนั้น เราจะต้องยินดีเริ่มเรียนรู้ และทำการปฏิบัติให้บรรลุถึงธรรมนั้นทั้งหมดอีกด้วย
4. พุทธภูมิอันสูงสุด เราจะต้องมีจิตมุ่งมั่นไม่ท้อถอย ต้องพากเพียรบรรลุถึงภูมิธรรมนั้นให้จนได้อีกด้วย (ไม่กลัว)
ส่วนประเภทหลัง “ปุถุชนโพธิสัตว์” นั้น คือฆราวาสผู้ครองเรือนหรือแบกโลกอยู่ก็ปฏิบัติได้เหมือนกัน (มีศีล 5) คือ ผู้ที่มีดวงจิตคิดปฏิรูปศีลธรรมความดีงามที่เสื่อมโทรมไปให้กลับดีขึ้น สนับสนุนการเผยแผ่พระศาสนาให้แพร่หลาย ไม่ทางตรงก็เอาทางอ้อมด้วยกายวาจาใจบริสุทธิ์ (หรือมีจิตเกิดคิดการช่วยนักบุญให้อยู่รอดได้ไม่ทางตรงก็เอาทางอ้อม) นี่แหละ! จิตเกิดแวบนั้นและทำแบบอย่างนั้น เรียกว่า
จิต “ปุถุชนโพธิสัตว์” มันต่างกันก็อยู่ที่ว่า “อริยโพธิสัตว์” นั้น อุปมาเหมือนดอกบัวปลูกลงไปในดินที่มีน้ำ
ส่วน “ปุถุชนโพธิสัตว์” นั้น อุปมาเหมือนกับปลูกดอกบัวลงไปในกองเพลิง
